Caron Vector : ATEX NORMEN

SEW-aandrijvingen voldoen aan de ATEX-voorschriften

De aanduiding ATEX geldt als nieuwe richtlijn voor de 2 reeds bestaande richtlijnen
94/9/EG en 99/92/EG betreffende “explosieve omgevingen”.
ATEX staat voor “Atmosphères Explosibles” en is van kracht vanaf 01-07-2003.

ATEX100a regelt alle voorschriften al naargelang de aard van explosieveilige apparaten.

ATEX137 (voorheen ATEX 118a) is verantwoordelijk voor de veiligheid van personen
bij de installatie, bedrijf en onderhoud van installaties met explosierisico’s.

Als uiterlijk teken van de conformiteit is nu ook bij explosieveilige motoren het
CE-teken op het typeplaatje van de motor weergegeven.

Een diepingrijpende wijziging, gekoppeld aan de invoering van de ATEX100a, is de
integratie van mechanische (niet-elektrische) apparaten in de explosiebeveiliging.

Dez publicatie concentreert zich op de voor reductoren, motoren, elektrische en elektronische
inrichtingen en sensoren in aanmerking komende apparaatgroepen, categorieën en
beschermingswijzen tegen ontsteken.

Gas-explosiebeveiliging

Na bepaling van het gevarenrisico en daarmee de zone, door de bouwer van de installatie respectievelijk de toekomstige gebruiker, bepaalt de bouwer/gebruiker van de installatie de ontstekingstemperatuur van het in aanmerking komend gasmengsel.
Vanuit de ontsteektemperatuur wordt de temperatuurklasse afgeleid. Een verdere kenmerkende grootheid van het gas-luchtmengsel is de explosiegroep, d.w.z. het vermogen tot doorslag. De gevaarlijkheid neemt daarbij van explosiegroep IIA toe tot exposiegroep IIC. Gassen volgens de categorie IIC zijn het gevaarlijkst.

De beschermingswijze tegen ontsteken “e” (verhoogde veiligheid Eexe) is gebaseerd in het vermijden van ontstekingsbronnen. Voor de asynchroonmotor houdt dit in dat er geen bedrijfsmatig te verwachten vonken kunnen ontstaan.
Deze beschermingswijze gaat met weinig extra kosten gepaard en wordt hoofdzakelijk gebruikt bij kortsluitmotoren tot 50 KW.
Bij alle motoren voor gebruik in overwegend continubedrijf wordt het overblijvende hoofdrisico – overbelasting en daarmee de verhoogde oppervlaktetemperatuur – beheerst door bewezen bewakingsvoorzieningen (motorbeveiligingsschakelaars of temperatuurvoelers PTC of beiden).
De beschermingswijze tegen ontsteken “e” is in de volgende gevallen niet mogelijk :
- kooiankermotoren voor onderbroken bedrijf, schakelbedrijf, kortstondig bedrijf en
andere die niet betrouwbaar tegen overbelasting te beveiligen zijn
- Elektrische machines met sleepringen, commutatoren en collectoren (vonkvorming)
- Bedrijf met een frekwentieregeling (anders dan bij netbedrijf aangezien de spanning
en de frekwentie variabel zijn en het varaiabel toerental vanwege de afwijkende koelende werking van de ventilator de thermische belasting extra beïnvloed)

Hier zijn de drukvaste “d” of overdrukbehuizing”p” de typische beschermingswijzen tegen ontsteken.

Stof-explosiebeveiliging

In tegenstelling tot de explosiebeveiliging bij een gashoudende omgeving dient er bij
stof rekening mee gehouden te worden dat :
- stof niet vervluchtigd maar zich in een steeds dicker wordende laag afzet
- de stof-explosie heel sterk afhangt van de gebruiksomstandigheden

Een maatgevend constructiecriterium voor apparaten die in toepassingen met stof-explosiegevaar worden gebruikt is onder andere het voldoen aan bepaalde IP-klassen
(bescherming tegen het binnendringen van vreemde voorwerpen).
Voor elektrische apparaten van de categorie 3 wordt het aangehouden van minimal
IP54 vereist, voor categorie 2 is minimal IP6X vereist.

Bij de invoering van de explosieveilige aandrijvingen werden volgens CENELEC
volgende normen vastgelegd, zowel voor elektrische als mechanische apparaten :

Overzicht beschermingswijze tegen ontsteken

Motoren	Niet-elektrische apparaten / tandwielkasten
• EN 50014 Algemene bepalingen	• EN 13463-1 Basismethodes en vereisten
Gashoudende omgevingen (soorten ontstekingsbeveiligingen) • EN 50018 Drukvast omhulsel "d" • EN 50019 Verhoogde veiligheid "e" • EN 50020 Zelfbeveiliging "i" • EN 50021 Vonkvrije ontstekingsbeveiliging "nA"	Soorten explosiebeveiligingen in gas? en stofhoudende omgevingen • EN 13463-5 Constructieve veiligheid "c" • EN 13463-8 Vloeistofbescherming "k"
Stofhoudende omgevingen • EN 50281	De normen voor niet-elektrische apparaten gelden vanaf 1.7.2003

Aanvullend voor de zone-indeling is de ontstekingstemperatuur van gas- en stofhoudende atmosferen en – extra voor stof – de gloeitemperatuur voor het beoordelen van het risico van belang.

Volgens de EU-richtlijn 94/9/EG (ATEX100a) worden explosieveilige bedrijfsmiddelen als volgt ingedeeld :

Algemeen overzicht :

Groep	I Mijnbouw, mijngas		II Overige door gas of stof explosiegevaarlijke gebieden
Categorie	M1	M2	1		2		3
Ex-omgeving1)			G	D	G	D	G	D
Zone			0	20	1	21	2	22
Beveiligingsklasse elektrisch mechanisch 2)					d, e, i, p ... (c, k ...)	(c, k ...)	n(A) (c, k ...)	(c, k ...)

1) G = gashoudende omgeving, D = stofhoudende omgeving
2) De normalisatie van de beschermingsklassen voor mechanische apparaten is nog niet afgesloten

De kategorie geeft de beschermingsklasse aan, door welke maatregelen die bescherming is gegarandeerd alsmede de gebruiksvoorwaarden.
Overzicht kategorieën :

Categorie	Beschermingklasse	Garantie van de bescherming	Gebruikscondities
M1	zeer hoog	via twee onafhankelijke beveiligingen, twee fouten mogen onafhankelijk van elkaar optreden	Apparaten blijven bij zich voordoende explosieve omgeving onveranderd in bedrijf
1	zeer hoog	via twee onafhankelijke beveiligingen, twee fouten mogen onafhankelijk van elkaar optreden	Apparaten blijven bij zich voordoende explosieve omgeving onveranderd in bedrijf
M2	hoog	geschikt voor normaal bedrijf en verzwaarde bedrijfsomstandigheden	Apparaten blijven bij zich voordoende explosieve omgeving uitgeschakeld
2	hoog	door een beveiligingsmaatregel geschikt voor normaal bedrijf en frequent te verwachten storingen, een fout mag optreden	Apparaten blijven bij zich voordoende explosieve omgeving onveranderd in bedrijf
3	normaal	geschikt voor normaal bedrijf	Apparaten blijven bij zich voordoende explosieve omgeving onveranderd in bedrijf

SEW & ATEX 100a

SEW-motorreduktoren voldoen aan ATEX100a in de categorieën 2G, 2D, 3G en 3D.

Voor de elektrische aandrijvingen voldoen de SEW-kortsluitmotoren aan groep II
en voor kategorieën 2 en 3.

SEW-EURODRIVE levert bijgevolg kortsluitmotoren in verhoogde veiligheid en
in stof-explosie omgeving, terwijl voor explosievaste motoren nauw samengewerkt
wordt met betrouwbare partners.

Mogelijke opties bij elektrische/elektronische aandrijvingen :

Voor het gebruik in zone 22 zijn ook de SEW-motoren met geïntegreerde regelaars
MOVIMOT in de categorie 3D aan te bevelen.

SEW-EURODRIVE reduktiekasten voldoen volgens ATEX100a aan de kategorie 2
voor gas en stof tot temperatuurklasse T4, waarbij aldus ook aan de vereisten voor
kategorie 3 voor gas en stof wordt voldaan.
(rechte reduktiekasten types R17-167, vlakke opsteekkasten F27-157,
kegelwielreduktiekasten K37-187, Spiroplan-kasten W20-30, wormwielkasten S37-97)

De beschermingswijzen “c” (construktieve veiligheid) en “k” (vloeistofbescherming) zijn relevant.

Aandrijvingen van SEW-EURODRIVE volgens richtlijn 94/9/EG

Voor de elektrische aandrijvingen van SEW-EURODRIVE werd in onderstaande tabel een overzicht gegeven.
Aanwending SEW-apparaten volgens kategorie en zone

Cat.	Toepassing	Gebruik in zone	Producten
3	Rechtstreeks op het net aangesloten motor	2 Gas	• Motoren met beschermingsklasse ‘n’[II3GEExnA]SEW types: DT/DV../II3G	Uitvoering II3G in voorbereiding voor tandwielkasten en motovariatoren
	Rechtstreeks op het net aangesloten motor	22 stof	• Motoren in uitvoering II3DSEW types: DT/DV../II3D	Uitvoering II3D in voorbereiding voor tandwielkasten en motovariatoren
	Motor in EX-omgeving en regelaar buiten EX-omgeving (schakelkast)	2 Gas	• Motoren met beschermingsklasse ‘n’ [II3GEExnA] SEW types: DT/DV../II3G Met SEW regelaars : MOVITRAC® 31C	Uitvoering II3G in voorbereiding voor tandwielkasten
		22 stof	• Motoren in uitvoering II3DSEW types: DT/DV../II3D Met SEW regelaars: MOVITRAC® 31C	Uitvoering II3D in voorbereiding voor tandwielkasten
	Motor met geïntegreerde omvormer in EX-omgeving	2 Gas	Uitvoering II3G in onderzoek voor • Motoren	Uitvoering II3G in voorbereiding voor tandwielkasten
	Motor met geïntegreerde omvormer in EX-omgeving	22 stof	• MOVIMOT® motoren in uitvoering II3D SEW types: DT/DV../MM../II3D Met SEW regelaars: MOVIMOT® MM03..MM30	Uitvoering II3D in voorbereiding voor tandwielkasten
2	Moteur branché directement sur le réseau	1/2 Gas	• Motoren in uitvoering ‘verhoogde veiligheid’ [II2GEExe] SEW types: eDT/eDV. • Motoren in explosieveilige uitvoering [II2GEExd] Types : CD/dCD	Uitvoering II3G in voorbereiding voor tandwielkasten en motovariatoren
	Moteur branché directement sur le réseau	21/22 stof	• Moteurs en exécution II2D Types SEW : eDT/eDV..	Uitvoering II3D in voorbereiding voor tandwielkasten en motovariatoren
	Rechtstreeks op het net aangesloten motor	1/2 Gas	• Moteurs en exécution antidéflagrante [II2GEExd] Types : CD/dCD avec variateurs SEW : MOVITRAC® MC31C ou MOVIDRIVE® MDF60A	Uitvoering II2G in voorbereiding voor tandwielkasten
	Rechtstreeks op het net aangesloten motor	21/22 stof		Uitvoering II2D in voorbereiding voor tandwielkasten
	Motor in EX-omgeving en regelaar buiten EX-omgeving (schakelkast)	1/2 Gas	• Motoren in explosieveilige uitvoering [II2GEExd]Types : CD/dCDMet SEW regelaars :MOVITRAC® MC31C ofMOVIDRIVE® MDF60A	Uitvoering II2G in voorbereiding voor tandwielkasten
		21/22 poussière		Uitvoering II2D in voorbereiding voor tandwielkasten

Zone		Waarschijnlijkheid van het optreden van een explosieve omgeving
Gas	Srof
0 1)	20 1)	Voortdurend, langdurig, vaak, in de tijd overwegend incidenteel
1	21	Af en toe, tijdens normaal bedrijf
2	22	Zelden, kortstondig